Overcrowded prisons, people serving sentences for petty crimes and misdemeanors, poor efficiency of prison sentences, rehabilitation that works only in theory – all that (and a number of other related problems, which we do not discuss here) are problems common in most developed countries, including Poland. Experiences from the US and Europe (including local Polish experience) suggest that one possibility to solve some of these problems is the systematic cooperation between NGOs and the system of justice.

The present guide is addressed to both representatives of the judiciary and civil society organizations interested in a closer cooperation in disseminating the ideas of restorative justice. These ideas are particularly important in the context of the recent amendments to the Polish criminal law. Hopefully, the outlined model of cooperation will help overcome the long-term impasse in the development of mediation – and other forms of restorative justice – in Poland.

Jednym z rezultatów projektu, realizowanego przez Fundację Court Watch Polska w partnerstwie z uczelniami z Białegostoku, Gdańska i Torunia ze środków Narodowego Centrum Badań i Rozwoju jest publikacja pod redakcją prof. Cezarego Kuleszy, dr Dariusza Kużelewskiego i Bartosza Pilitowskiego pt. Współpraca organizacji społecznej z wymiarem sprawiedliwości. Poradnik ten zbiera doświadczenia i analizy, które poprzedziły utworzenie Centrów Sprawiedliwości Naprawczej w Białymstoku i Toruniu. W pierwszej części zaprezentowano inspiracje polskie i zagraniczne: funkcjonowanie Red Hook Community Justice Center w Nowym Jorku oraz system koordynacji prac społecznych wypracowany przez Stowarzyszenie Ludzie Ludziom z Wrocławia. Następnie, w części drugiej zebrano uwarunkowania prawne współpracy organizacji społecznych z wymiarem sprawiedliwości, w tym dokonano – piórem sędziego Piotra Gensikowskiego – analizy możliwości przeniesienia niektórych rozwiązań amerykańskich na grunt polski. W części praktycznej zaprezentowano wizję funkcjonowania Centrów Sprawiedliwości Naprawczej na trzech etapach postępowania: przygotowawczym, sądowym i wykonawczym. W części czwartej zebrano wzory dokumentów, które mogą okazać się niezbędne lub przydatne w praktycznej pracy Centrów.

We wstępie redaktorzy tomu piszą:

Przepełnione więzienia, ludzie odbywający karę pozbawienia wolności za drobne występki i wykroczenia, niezadowalająca efektywność realizacji kary ograniczenia wolności, resocjalizacja funkcjonująca jedynie w teorii – wszystko to (a także szereg innych powiązanych kwestii, o których tu nie wspominamy) to problemy większości wysokorozwiniętych państw, w tym Polski. Doświadczenia amerykańskie oraz europejskie (jak również lokalne doświadczenia polskie) sugerują, że jedną z możliwości rozwiązania części tych problemów jest systematyczna współpraca organizacji pozarządowych z szeroko rozumianym wymiarem sprawiedliwości.

Prezentowany poradnik adresowany jest zarówno do przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, jak i organizacji społecznych, zainteresowanych ściślejszą współpracą w zakresie upowszechnienia idei sprawiedliwości naprawczej. Idea ta nabiera szczególnego znaczenia w kontekście niedawnej nowelizacji prawa karnego. Być może, zaprezentowany model współpracy pomoże przezwyciężyć wieloletni impas rozwoju mediacji – i innych form sprawiedliwości naprawczej – w Polsce.

Zapraszamy do pobrania poradnika

Kliknij, aby obejrzeć relację z wizyty w TVP Bydgoszcz.

Zapoznawszy się z ideą działania Centrum, Minister Budka powiedział:

To świetna inicjatywa. Trzeba wykorzystywać taki potencjał młodych i energicznych ludzi z Court Watch Polska. Chciałbym, aby ten pomysł stał się inspiracją dla innych ośrodków lub organizacji do stworzenia czegoś podobnego. Wpisuje się on również doskonale w filozofię niedawnych zmian w Kodeksie karnym. Byłoby bardzo dobrze, gdyby coraz więcej skazanych wykonywało w ramach wyroków prace publiczne, a nie siedziało w zakładach karnych. Dlatego takie dobre przykłady, jak ten toruński, trzeba pokazywać innym.